به گزارش خبرنگار موسيقي فارس، مدتي است كه ساخت و ساز و اختراع آلات جديد موسيقي در ميان برخي از هنرمندان موسيقي رايج شده است و هر روز اخبار تازه‌اي در اين باره منتشر مي‌شود.
محمدرضا شجريان استاد آواز ايران پنج ساز جديد به نام‌هاي ساغر، كرشمه، صراحي، بم صراحي و بم ساز را ساخته است و در نشست خبري خود با حضور خبرنگاران توضيحات خاصي بر ضرورت وجودي هركدام از آنان در دنياي موسيقي ايران بيان كرده است.
در هفته‌هاي گذشته نيز «حافظ ناظري» فرزند شهرام ناظري خواننده موسيقي سنتي ايران از ساز جديدي كه آن را «حافظ»نام نهاده رونمايي كرد.
«حافظ ناظري» در اختراع خود با اضافه نمودن دو سيم بم به ساز سه تار در طراحي جديد خود امكان اضافه شدن 11 نت را در ساز سه تار فراهم كرده كه اين كار عامل افزايش 50 درصدي حجم صداي سه تار شده و اين ساز جديد را «حافظ» نام نهاده است.
اما درباره ساخت و اختراع آلات جديد موسيقي توسط هنرمندان نكته نظرات، انتقادات و پيشنهادات فراواني مطرح است كه در اين زمينه بايد به انعكاس ديدگاه‌هاي هنرمندان و اساتيد موسيقي پرداخت. به همين بهانه، به سراغ مصطفي كمال پورتراب، نايب رئيس شوراي عالي خانه موسيقي و عضو شوراهاي تخصصي موسيقي در صدا و سيما و وزارت ارشاد رفتيم تا نظر اين استاد موسيقي را جويا شويم.
پورتراب در اين باره به فارس گفت: اصولا ساخت ساز داراي يك ويژگي‌هاي خاصي است و بايد آن ساز يا حالات فيزيك زماني و مكاني هماهنگ باشد يعني قوانين فيزيك بايد در ساخت يك ساز رعايت شود.
اين استاد موسيقي در ادامه همين بحث تصريح كرد: كسي كه نبوغ ساخت ساز را دارد و علاقمند به اين كار است بايد حتما از قوانين مختص به آلات موسيقي نيز مطلع باشد و چارچوب‌هاي ساخت و ساز را بداند.
استاد پورتراب در پاسخ به اين سوال كه نگاه شما به ساخت ساز آن هم توسط خوانندگان يا نوازندگان چگونه است، اظهار داشت: اگر به اين مقوله نگاه كنيم دو منظرگاه پيش روي ماست يكي مثبت و ديگري منفي، در جنبه مثبت بايد عرض كنم كه ايراني جماعت از نژاد آرياست و در طول تاريخ شخصيت‌هاي مهم و بزرگي ظهور كرده‌اند كه در عالم علم و ادب و هنر، سرآمد دوران بوده‌اند حال فردي كه در خود جرأت و جسارت ورود به ساخت و خلق يك اثر نوازندگي را مي‌بيند و به اين عرصه ورود مي‌كند، قطعا بايد مورد حمايت قرار بگيرد تا نبوغ و استعدادش رشد پيدا كند.
نايب رئيس شوراي عالي خانه موسيقي در تشريح ابعاد منفي اين موضوع گفت: در بعد منفي هم اين است كه حالا هر كسي كه از راه برسد خود را سازنده ساز نداند و نبايد اين عرصه به آشفته بازار مبدل كرد.
رئيس كانون مدرسان خانه موسيقي در تفكيك يك استعداد در سازندگي ساز با يك مدعي اين موضوع گفت: به نظر من بايد جلساتي در مركزي همچون خانه موسيقي به طور تخصصي و كاملا حرفه‌اي برگزار شود و سازهايي كه توسط برخي هنرمندان ساخته شده مورد نقد و بررسي كارشناسانه قرار بگيرد تا در آن صورت مشخص شود كه چه كسي واقعا استعداد دارد و بايد مورد حمايت باشد و چه كسي هم اظهاراتش فقط در حد حرف و حديث است و در عمل كارآمدي لازم را ندارد آن وقت سره از ناسره مشخص مي‌شود.
عضو شوراي اركسترهاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي گفت: كسي كه ساز مي‌سازد بايد كار و فعاليت و اثر خلق شده او مايه افتخار ايرانيان باشد و كار او در 20، 30 سال آينده در موزه‌ها نگهداري مي‌شود نه اين كه يك سري تغييرات جزيي و من در آوردي در يك ساز انجام دهد و يك نام جديد براي آن انتخاب كند و با اين كار خود را مبدع و مخترع يك آلات موسيقي بداند.
پورتراب ضمن تجليل از شخصيت ابراهيم قنبري مهر سازنده معروف و پيشكسوت آلات موسيقي در ايران تصريح كرد:‌ در ايران فردي همچون استاد قنبري مهر را داريم كه ويولن ساخت او حدود 2 سال پيش در آمريكا 3 ميليون دلار فروخته شده و يا نوازنده‌اي همچون «يهودي منوهين» نوازنده معروف ويلن و «ديويد اويستراخ» ويلونيست معروف شوروي سابق براي خريد ويلن از ايشان به ايران آمده‌اند و از او تجليل نمودند حال چنين فردي كه سرآمد دوران است بايد الگوي ساخت و ساز باشند و كساني كه مشتاق اين راه هستند از شيوه و سبك اين هنرمند و خصوصيات اخلاقي والاي او درس بگيرند و الگوبرداري نمايند و نبايد زحمات اين بزرگان ناديده گرفته شود.
نايب رئيس شوراي عالي خانه موسيقي در ادامه اظهار داشت: حال يك گنجينه گران‌بهايي همچون استاد قنبري مهر در بستر بيماري است و بايد قدر ايشان را بدانيم چرا كه او از شاگردان برجسته مرحوم ابوالحسن صبا در ساخت و ساز بوده است و در ساخت و ساز بسيار باتجربه است و مي‌تواند به خوبي الگويي ارزشمند براي علاقه مندان ساخت و ساز در ايران باشد.
مشاور ارشد مركز موسيقي صدا و سيما به رونمايي از سازهاي جديد اشاره مي‌كند و مي‌گويد: به عقيده من هر فردي كه به ساخت و اختراع ساز جديد روي مي‌آورد قبل از اين كه كار توليدي خود را در معرض نمايش قرار دهد، آن را در يك شوراي تخصصي موسيقي به تأييد اساتيد فن برساند و بدون مشورت با بزرگان و پيشكسوتان اين عرصه به رونمايي از آلات ساخته شده خود نپردازد، از طرفي هم بايد در مكاني همچون خانه موسيقي ايران جلسات و نشست‌هاي تخصصي را در اين باره آغاز كنيم و شورايي را براي نظارت بر ساخت و اختراع آلات موسيقي تعريف نماييم تا هم زحمات افراد مستعد در اين باره هدر نرود و هم اين كه هر فردي ادعاي ساخت و ساز را مطرح نكند.
پورتراب به افراد گمنام و توانا در ساخت و ساز در كشورمان اشاره كرد و گفت: امروز افرادي هستند كه ساز تار ساخته شده آنان تا 5 ميليون تومان هم فروش مي‌رود و يا برخي از شاگردان استاد قنبري مهر ويولن‌هايي مي‌سازند كه يك و نيم تا دو ميليون فروش مي‌رود اما بيشتر آنها در گمنامي به‌سر مي‌برند و هيچ‌گونه ادعايي هم در ساخت‌وساز ندارند كه بايد استعداد آنان كشف شود و مورد حمايت قرار بگيرند.
انتهاي پيام/ا